Şarap Yapımı (Evde) Üzerine...

Evde Şarap Yapımı Üzerine... 

Şarap yapımı, aslında ilgi ve uğraş alanlarımın içerisinde daha önceden yer edinmemiş ve birer deneme olarak kalmış uğraşılardandır. Çocukluk yaşımda elimin altında bilgisayar ve internet yoktu...Doğal olarak elimin altında ulaşabileceğim kaynaklar satın alınmış, çoğunlukla TÜBİTAK popüler gençlik ve çocuk kitapları dizisindendi, ya da herkesin evinde bir dönem olmuış olan 'Meydan Larousse' ansiklopedileri...
Kimya üzerine yazılmış böylesi bir kitapta meyvelerden şarap yapıldığını okumuş ve şaşırmıştım. Meyvelerin kendisi benim için birer tatlıydı, şarap eldesi de ne demek oluyordu?...

Ansiklopedilerden öğrendiğime göre de bu liste epeyce uzundu. Japonlar pirinçten (sake) , Türkler sütten (kımız) , Avrupalılar arpa ve baldan, her ulus ya da kültür zaman içinde çok değişik kaynakları kullanarak içkiler yapmışlar.

Yakın bir komşumuzun kendi memleketinden bize armağan olarak getirdiği kuşburnu taneleri önceleri evde pek ilgimi çekmemişti. Yalnız, babam bu meyvelerin suyunu tencerede kaynatıp bir içecek biçimine getirdiğinde benim de aklımdan ''bu meyvenin de şarabı olmaz mı'' diye bir soru geçti...

Buzdolabına konmuş olan kuş burnu suyunu hemen çıkarıp elime ansiklopediyi de alarak basit bir şekilde şarap yapımı denemesine giriştim...


Araçlar

*Cam kavanoz

*Plastik kaşık

*Siyah torba (3-4 tane)

*Dolap (karanlık, oda sıcaklığında, hareketsiz olacak)

Gereçler

*Elde Üretilmiş Ilık Doğal Meyve Suyu (Kuşburnu suyu kullandım)

*Şeker

*Bira Mayası

*Ilık Su

*Plastik Bardak


Yapımı:

Plastik bardağımızın içine satın aldığımız bira mayasından bir çay kaşığından biraz fazla olacak şekilde koyuyoruz ve üzerine ılık sudan azar azar koyarak tümüyle çözünmesini sağlıyoruz.

Ardından cam kavanozumuzun içine yarısına gelecek kadar meyva suyumuzdan koyuyoruz ve içine iki-üç tatlı kaşığı şeker katıp karıştırıyoruz.

Kavanozumuzun içine suda çözdüğümüz bira mayasını döküp karıştırıyoruz.

İşlemimiz bitti. Şimdi kavanozun ağzını hava almayacak şekilde kapatıyoruz. Daha sonra içine ışık sızmaması için 3-4 kat siyah poşete sarıyoruz ve karanlık-sarsılmaz bir dolaba kapatıp 3-4 ay bekliyoruz...


SONUÇ
 Bu işlemlerde kesin ölçü vermediğimi görmüşsünüzdür. Ölçü vermedim, çünkü o gün bu ölçüleri  tümüyle kafama göre almıştım. Aradan üç-dört ay geçtikten sonra kavanozumu yerinden hiç sarsmadan yavaşça aldım ve dikkatlice poşetlerinden soydum. Kapağı açmamla birlikte burnuma keskin bir alkol kokusu gelmişti. Bu beni oldukça heyecanlandırmıştı. Kavanozun görünümü ise şöyleydi:

Kavanozun dibinde çamur gibi çökmüş kil renginde tabaka vardı. Üstünde ise su gibi berrak bir sıvı vardı. Yüksek olasılıkla çok fazla malzeme katmıştım ve alttaki tabaka bu çökeltiyi oluşturuyordu. Yaptığım bu şarabı kendim denemedim. Çünkü alkole karşı antipatim vardı (bu günde dahil). En yakın deneklerim aile bireyleriydi! Önceleri ürktüler, çünkü ne yaptığım üzerine bilgileri yoktu. Kavanozu gören kaçıyordu, ardından zekice davranarak berrak sıvıyı bulandırmadan bir çay bardağına boşalttım. Şarabım şimdi daha az korkutucuydu, üstelik tertemiz ve parlaktı. Burnunu bardağa götüren yudumlamaya başladı, daha yok mu türünden bakışlara tanık oldum.

Başarıya ulaşmıştım!
Daha sonradan öğrendiğime göre bira mayası ile yapılan içkiler mideye dokunurmuş. Üzüm gibi meyvelerde ise dışarıdan maya katılmasına hiç gerek olmadan şarap yapılıyormuş. Benim bu şekilde başarı göstermemden sonra babamda heveslenmiş, kendisine benden daha ustaca yöntemlerle şaraplar yapmaya başlamıştı. Yine bir uğraşıya öncülük etmiş, geride güzel bir anı bırakmıştım. Bir kaç ay sonra Japonların pirinçten içki ürettiklerini anımsayarak aynı yöntemle haşlanmış pirinç suyundan şarap yapmaya çalıştımsa da nedense aynı başarıyı gösterememiştim...Bugün olsa elimin altındaki internetle belki de çok daha başarılı çalışmalar yapabilirdim...

Sabun Yapımı ( Evde )

 EVDE SABUN YAPIMI

 Sabun yapımını çoğumuz ilk kez Yeşilçam ın ''Gülen Gözler'' filminde, gençlerin evlerine gelen ipoteği kaldırmak için sabun tozu yapımına giriştikleri sahnelerde görmüşüzdür. Filmdeki söz konusu sahnelerde bir sürü cam borular, düzenekler, fokurdayan ilginç sıvılar gözükmekteydi. İlginç işlere girişme eğilimi olan ben gibi çocuklar da, sabun yapımının ne denli karışık bir iş olduğu görüşüne bu sahneler aracılığıyla kapılmış olmalı. Yıllar sonra üniversitede gördüğümüz kimya laboratuarı dersinin notları arasında da sabun yapımına denk gelmiştim. Kolayca yapılabilecek bir kaç aşama var gibi gözükmesine karşın; Molarite hesapları ve teorik anlatımlar gibi bir çok konunun aynı anda anlatıldığı bu deney konuları bana ''neyse artık başka bir gün bakarız'' dedirtmişti...
Ne var ki bundan bir kaç yıl sonra dönüp dolaşıp ''kendi sabunumu yapsam ne güzel olur'' düşüncesiyle yeniden bu konuya yoğunlaşmış, bu kez sıkı bir araştırmayla aslında bu işin ev hanımlarınca bile yapılan kolay bir eğlence alanı olduğunu görüp şaşırmıştım.

İlk denemelerimi, araştırmalarımda denk geldiğim ve yorumlarını okuduğum kişilerin önerdikleri oranlara göre yaptım. Ne yazık ki sonuçlar bir yıkım ve verimsizlik örneğiydi. Elde ettiğim sabunlar, kullandığım yağın kütlece %10 u gibi çok düşük oranlarda üretimden çıkıyordu. Üstelik bu sabunlar oldukça kötü kokuyor ve yapış yapış olarak beklediğim sonuçlardan uzak kalıyordu. Boşan giden yağlar, oranlar tutmadığı için elimi dilimi yakan kostiğin acısını ikiye katlıyordu. Araştırmalarımda  biriktirdiğim yazıları yine yine okudum, orantılardaki ortak yüzdeleri ve püf noktaları gözden geçirdim. Hesap kitap konusuna ucundan bucağından yine girişmiş olsam da, ağzıma kendi elimle çaldığım bir parmak baldan artık vazgeçemezdim.


 Denemelerime aralık vermeden, çocukluğumdam bu yana edinmiş olduğum kullanışlı bilgilerle okulda edindiğim temel bilgileri birleştirip sonunda %100 verime yaklaşmış çok iyi  kalitede sabunu üretmenin yolunu buldum. Çevremdeki kişiler doğal olarak bu kadar uğraştan sonra ürettiğim bu sabunları kullanmakta çekindiler. Gel gör ki ben evdeki sabun noktalarındaki satın alınmış hazır sabunları yok edip kendi sabunlarımı yerleştirince alışmak ve başarımı görmek zorunda (!) kaldılar...Yeni ve eğlenceli bir uğraşı edindiğim  artık kesindi...


Sabun oluşumu üzerine teorik bilgi için (Tıklayınız)

Sabun üzerine bilgi (Tıklayınız) 

Araç Gereçler

Araçlar

-Sıcağa dayanıklı, metal olmayan karıştırma çubuğu (Bambudan Yapılan Çöp Şiş Çubuğu Kullandım)


-Duyarlı Tartı (Hassas Mutfak Terazisi. Kesinlikle önemli. Oranları tutturamazsanız sabun derinizi yakabilir, ya da hiç oluşmayabilir)

-Plastik Bardaklar ( İki tanesi yeter, kullandıktan sonra atılmaları gerek.)

-Paslanmaz Çelik Tencere. (Kesinlikle Önemli. Kabın kimyasal tepkimeye girmemesi gerek)

-Plastik Kaşık (Kostiğe elle dokunamayacağımız için uzun bir plastik kaşık kullanmak gerek, iş bitince o da çöpe atılacak.)

Gereçler

-Saf Su. (Bulamazsanız kaliteli bir içme suyu kullanın. Suda kireç olmamalı)

-Süt Kostik (Katı Kostik) (NaOH - Sodyum Hidroksit) (Temizlik maddeleri satan yerlerden poşet içinde üç lira gibi ucuz fiyata bulabilirsiniz. Dikkatli kullanılmazsa deriyi tahriş eden çok tehlikeli bir bazdır)

-Yağ (Her türlü organik yağ olur. Bitkisel olması daha iyi, hayvansal yağlar koku yapar)

-Alkol (Saf alkol yerine kolonya kullanabilirsiniz; tepkimeyi hızlandırıcı bir özelliği var)

-Tuz (Kaya Tuzu olursa iyi olur, yoksa sofra tuzu da iş görür.)


Kullanılacak Ölçüler:

-Yağ: 100 g.

-Kostik: 16 g.

-Su: 84 g.

-Tuz: 5-6 g.

-Alkol: (Yazıda)

-Koku: Yarım yemek kaşığı kadar konsantre (yoğun)

Kullanılan Oranlar:

-Kostik-Su Karışımı:  %16 lık

-Tuz-Su Karışımı: Derişik Çözelti

Görüntü 1: Bütün Araç Gereçlerin genel Görünümü.

YAPIMI

Çelik Tenceremizi ocağa koyuyoruz ve içine 100 gram sıvı yağı boşaltıyoruz. Ocağın altını kısık ateşe alıyoruz. Böylece yağımız yanmadan ağır ağır ısınacak, bu arada diğer işlemleri yapmak için aralık bulacağız. Yağ ne kadar kızgın olursa tepkime o kadar çabuk olur.

Görüntü 2: Çelik Tencerede Kısık Ateşte Isınan Yağ.

Kostik torbamızı dikkatlice açıyoruz. Kostik torbasındaki tozlar bile elimize değmemeli. Eldiven giyerek bu işlemi yapabilirsiniz. Plastik bir bardağı tartımıza koyup tartıyı sıfırlıyoruz ve plastik bir kaşıkla torbadan 16 gram kostik alıp bardağa koyuyoruz. Önemli uyarı: Tartınızın doğru ölçüm yapıp yapmadığına göz atın, yoksa çabalarınız boşa gider.

Görüntü 3: Kostiği 16 Gram Olacak Kadar Tartıyoruz. 

Kostiği ölçtükten sonra, başka bir boş plastik bardak alıp 84 gram olacak kadar saf suyu bu yeni bardağa koyuyoruz.

Şimdiki işlemi yapmak için evinizin balkonu gibi açık bir havaya çıkmalısınız. Nedeni, kostiğin suyla verdiği tepkime sonucu ortaya çıkan ağılı (zehirli) gaz...
 İçinde 84 gramlık su olan plastik bardağın üzerine öteki bardaktaki 16 gramlık Kostiği boşaltıyoruz. Şu an elimizde 84 gram Su + 16 gram Kostik ten oluşan toplamda 100 gramlık çözeltimiz var.   Önemli uyarı: Kostiğin üzerine su dökmeyin, suyun üzerine kostik dökün. Eğer katı kostiğin üzerine su dökerseniz çevreye sıçrama yapabilir, sakıncalıdır.

Üstüne su boşalttıktan sonra kostik dolu olan bu bardağın hemen ısınmaya başladığını görebilirsiniz. Isı çok yüksek olabilir, bu nedenle bardağı yere koyun ve ahşap karıştırma çubuğu ile uygun biçimde karıştırın ki, katı kostikler çabuk çözünsün. Bu işlemler sırasında bardaktan çıkan gazı solumayın, Bardaktan elinize ya da çevrenize çözeltiyi sıçratmayın.

Kostiğin tümünün çözündüğünü gördüyseniz bu bardağın içine biraz alkol dökmelisiniz. Ben alkol olarak limon kolonyası kullandım. Alkolün miktarı size kalmış. Şişeyi 5-6 kez salladığınızda dökülen miktar yeterli olacaktır. Alkol, sabunlaşma tepkimesini hızlandıracak. Uçucu bir yapısı olduğundan işlemler sırasında arada bir yeni alkol eklemesi yaparsanız ve bardağın ağzını kapatacak bir şey koysanız iyi olur.

Görüntü 4: Kostik-Su Karışımı...

BAŞLIYORUZ!...

Anımsarsanız ocağa kısık ateşte olacak biçimde içinde sıvı yağın olduğu çelik tenceremizi bırakmıştık. Biz ara işlemleri yaparken yağ iyice kızmış, hatta yavaştan duman çıkarmaya başlamış olmalı. Eğer yağ bu durumdaysa işleme uygun demektir.

Şimdi içinde kostik çözdüğümüz sulu kostik çözeltimizin olduğu plastik bardaktan çok az bir miktarı kızgın yağın üzerine boşaltıyoruz. Önemli uyarı: Döktüğümüz bu azıcık çözelti yağa değer değmez fokurdayacak ve köpükler çıkarmaya başlayacak. Biraz geride durmanız iyi olur, herhangi bir şey size sıçramasın. Ocağın altı, kısık ateşte kalmayı sürdürsün.

İşte köpükler! Bu köpükler sabunumuzun ilk köpükleri!

Önemli Bilgi: Sakın ola bardaktaki tüm çözeltiyi tencereye bir anda ve tek seferde boşaltmayın, yoksa yağ kesilir, sabun oluşmaz. Her çözelti döküşünüzde tenceredeki ısı düşer. Her döküm işleminden sonra ısının yerine gelmesini bekleyiniz. Tencerenin ısındığını yavaşça duman çıkarmasından anlayabilirsiniz. Yarım saat içinde aralıklara bölerek döküm işlemini yapınız.
Ancak yarım saatin sonunda tüm çözeltiyi tüketmiş olmalısınız. 

Görüntü 5: Kızgın Yağa Değer Değmez Köpüren Çözelti.  

Her döküm işleminden sonra tahta çubukla tencereyi karıştırın. Gördüğünüz köpüklenmeler sabun oluşumunun göstergesidir. Çözeltinize yukarıda belirttiğim üzere arada bir kolonya eklemesi yapınız. Tüm bu işlemler süresinde ocağınız kısık ateşte yanmayı sürdürmeli. Tencerenin içindeki yağın gittikçe yoğunlaştığını görebilirsiniz.

Görüntü 6: Karıştır, Karıştır..  

Tenceredeki yağ, artık yağ olmaktan çıktı, köpük yığınına dönmeye başladı. Karıştırmayı sürdürün.

Görüntü 7: Sabun Muhallebisi.

Çözeltimizi azar azar dökmeyi aralıklarla sürdürürken tencerenin içindeki sabunumuz iyice muhallebi kıvamına geldi. Gelin görün ki daha yeterli yoğunlukta değil. Her çözelti dökümünden sonra karıştırmayı sürdürün.

Görüntü 8: Katılaşmaya Başlayan Sabun. Çözelti Bitene Kadar Eklenmeli. 

Tencere, artık karıştırılamayacak kadar katı bir biçime geldiğinde işlemin bu bölümü bitmiş demektir. Bardaktaki çözeltiniz bu aşamada tümüyle bitmiş olacaktır. Önemli uyarı: Sabununuzun kullanılmaya uygun olup olmadığını basit birkaç sınamayla görebilirsiniz.
Sabun, içine döktüğünüz kostik nedeniyle bazik bir yapıdadır. Eğer kostiğin ayarını kaçırırsanız cildiniz yanabilir. Bunu sınamak için karıştırma çubuğunuzla tencereden bir parça sabun alıp parmağınıza sürün. Dilinizin ucunu hafifçe değdirdiğinizde eğer sabun hiç bir şekilde dilinizi acıtmıyorsa doğru yoldasınız demektir. Eğer diliniz çok yanıyorsa sabunu kullanmayın. Ayrıca çubuğunuza aldığınız bir parça sabunu az miktardaki temiz bir suyla karıştırdığınızda su beyaza dönüyorsa yine doğru yoldasınız demektir. Sabunlu çubuğun kendisini çeşme suyuyla yıkadığınızda eğer çubuk temizleniyorsa yine işlemleriniz doğru demektir.

Şimdi 5-6 gram tuz tartın ve bir bardağa koyun. Üzerine de azar azar sıcak su dökün. Tuzlu suyun aşırı derişik olması gerekiyor. Bu nedenle suyun ölçüsünü kaçırmayın. Tuzun tümü çözündüğünde yavaş yavaş katılaşmış sabunun içine dökün. Tuzu sabunumuzun sert olması için katıyoruz. Ne kadar çok tuz katarsanız sabun soğuduğunda o kadar sert olur. Eğer tuzu çok atarsanız sabun topaklaşır, birleşmesi güç olur. Az atarsanız, her elinizi yıkadığınızda cıvıklaşan sabunla uğraşırsınız. Tuzlu suyu döktüyseniz artık ocağın altını kapatabilirsiniz.

Görüntü 9: Aşırı Yoğun Tuzlu Su Sabun Üzerinde Gezdiriliyor.    

Koku Eklemek...
Sabununuza yüksek yoğunluklu esanslar koymalısınız, yoksa pek etkili olmaz. Esansı yarım yemek kaşığı olacak kadar sabuna dökebilirsiniz. Dökmeden önce sabunun üzerinde delikler aşarak kokunun içine işlemesini sağlayın ve esansı gezdirerek dökün. Ben oda kokusu olarak kullanılan seyreltilmemiş bir kokuyu püskürtücü yardımı ile sabuna sıktım. Önemli Uyarı: Kokuyu sabun tencerede soğumaya başladıktan sonra ekleyin.

Görüntü 10: Koku Ekleniyor....

Tahta bir kaşık yardımıyla tenceredeki tüm sabunu toplayın ve bir topak biçimine getirin.

Görüntü 11: Sabunumuzu Kazıya Kazıya, Vura Vura Topluyoruz. 

Sabun, elinizi yakmayacak kadar soğumuş olmalı, buna karşın tümüyle de soğumuş olmamalı, yoksa biçim veremezsiniz. Aşağıda görüldüğü üzere tahta kaşık yardımı ile sabunumuzu kullanılabilecek bir biçime döve döve getiriyoruz.

Görüntü 12: Bu aşamada Sıcak Sabun Neredeyse Ekmek Hamuru Gibidir. Soğumadan her Türlü Biçim Bir Araç Kullanarak Verilebilir. 

İŞTE SAF ZEYTİNYAĞI SABUNUMUZ!
SOĞUMAYA BAŞLAYAN SABUNUN İÇİNE  HER KERESİNDE DEĞİŞİK BOYALAR, KATKILAR VE KOKULAR KATIP ŞEKİL VEREBİLİRSİNİZ.. ELİNİZİ TERTEMİZ YAPAR, EŞE DOSTA ARMAĞAN OLUR!...

Görüntü 13: Mutlu Son, Ak-Pak Kokulu Saf Zeytinyağı Sabunumuz.

:)

Klor Gazı Üretimi (Ev İşi)

Evde Klor Gazı Üretimi,  bir çok elektroliz deneyim ve gözlemlerim sırasında bulduğum kolay bir uğraşıdır. Klor gazı üretilirken ortamda keskin bir çamaşır suyu kokusu oluşur, aynı zamanda elektroliz kabının içindeki sıvıyı da bir yere döktüğünüzde aynı kokuyu keskin şekilde alırsınız. 
Klor Gazı Üstüne Ayrıntılı Bilgi (Tıkla)
Araç Gereçler
*Eletroliz Kabı (Elektriği iletmeyen herhangi bir kap)
*Su
*Saf Tuz (Kaya Tuzu) Balık çarşılarında bol bulunur, bulamazsanız sofra tuzu da olur
*Güç Kaynağı (3V tan 12 volta kadar herhangi bir Dc Adaptör veya Normal Piller) Şehir Hattını Kullanmayı Denemeyin Çünkü Patlar, Çarpar, Sıçratır, Kısaca TEHLİKELİ olur.
*Kurşun Kalem İçi Veya 0.9, 0.7 gibi Basmalı Kalem Uçları. Bulabilirseniz Kömür Saf Karbon )
Yapımı
Yapım işlemi, bildiğiniz tuzlu suyun elektrolizi yönteminden başka birşey değildir. Tek önemli noktası elektrotların KARBON dan olmasıdır. Karbon elektrotlar sıvının içindeki herhangi bir madde ile tepkimeye girmediğinden tuzun (NaCl) içindeki klorun,  (+) uca bağlı elektrottan gaz şeklinde(Cl2)  kolayca ortaya çıkmasını sağlar. Sodyum (Na) ise ne yazık ki yine sudaki Oksijen ve Hidrojenle birleşip kendisini saf olarak göremeyeceğimiz bileşikler oluşturacak.  
 Klorun çıkışını hafifçe koklayarak gözleyebilirsiniz. Ama ille de ''Toplamak isteriz'' derseniz bir deney tüpünü suyun içine uygunca yerleştiriverin, orada toplansın...

DİKKAT! Klor Gazı Birici Dünya Savaşında Bolca Kullanılan Zehirli Bir Gazdır. Çamaşır Suyu Kokusuna Benzediğini Anlayacak Kadar Yalnızca Hafifçe Koklayın, Canlıların Bulunduğu Kapalı Ortamlarda Yoğun Şekilde Bulundurup  Üretmeyin!...

 

Resim1: Uğraşının Yapılışı... (+) Kutbun bağlandığı Kalem Ucu Zamanla Parçalanıp Dağılacak. Aralıklarla Değiştirilmesi Uygun Olur.  

İlgili sözcükler: klor gazı üretimi uğraşı ugrasi deney üretim elektroliz pil yapımı basit karbon çubuk tuzlu su elektrolizi nasıl yapılır tel bakır oksit zehirli gazlar savaşı savaş kabı  

Güneş Pili Yapımı

 Enerji tasarrufu, yenilenebilir enerji kaynakları, küresel ısınma gibi söylemleri sıkça duyduğumuz son günlerde, ister istemez bu sistemlerin nasıl çalıştığı , ne kadar verimli olduğu ve ne kadar maliyetli olduğu gibi konularla ilgilensekte ilgilenmesekte içli dışlı oluyoruz bir şekilde.
 Gerçi benim gibi birisinin bu konularla ilgilenmemesi pek görülür birşey değil. Üstüne üstlük konunun içinde benimde yapabileceğim güzel bir maket, çalışma veya deney  varsa derim ki: ''Tutmayın beni''...
 Elektronik uğraşıma başladıktan uzunca bir süre sonra içine zorunlu olarak girdiğim ve öğrenmem gereken konulardan birisi de ''Yarı İletkenler'' konusuydu. Çünkü yarı iletken dediğimiz şey, transistörlerde, dolayısı ile tümleşik devrelerde (çipler) kullanılan ve elektronik endüstrisinin temel hammadelerinin başını çeken maddelerdi.
           
Resim 1a: Geleneksel Güneş Pillerinin Çalışma Mantığı
 Ayrıca yarı İletkenlerin kullanım alanları içinde güneş pilleri de vardı ve ''Bir ışıktan nasıl elektrik elde edilebilir ki?'' Diye düşündüğümde,  artık yarı iletken konusuna da bir el atmam gerektiğini anladım.
Basitçe anlatacak olursak; Peki Yarı İletken Dediğimiz Şey Nedir? 
 Doğadaki maddeleri iletkenlik bakmından ''elektriği ileten'' ve ''elektriği  iletmeyen'' şeklinde ayırıyoruz. Ama bir öbek daha var, o da ''Yarı İletkenler'' . Yarı iletken maddeler ilk önce elektriği iletmezler. Ama siz onlara ışık, manyetik ve elektrik alan gibi etkilerde bulunduğunuzda birden elektriği ileten bir madde durumuna geçerler. Bu durumun böyle olmasının nedeni bu maddelerin atomlarındaki son orbitalin (enerji kademesi) yarısına kadar elektron barındırmasıdır.  
  Atom, bu yarı dolu alan için ''Acaba tamamıyla boşaltsammı?,  Yoksa kalan kısmını elektron alıp doldursammı? diye düşünür durur. Siz bu atoma enerji verdiğinizde ise bu kararsızlığı ortadan kaldırırsınız ve atoma bir seçim yaptırırsınız iletkenlik konusunda. En çok bilinen yarı iletken silisyumdur. Silisyum dünyada en bol bulunan maddelerden birisidir. Germanyum selenyum gibi saf elementlerde yarı iletken olabildiği gibi; bakır oksit, galyum arsenid, indiyum fosfür, kurşun sülfür gibi bileşiklerde yarı iletken özellikler gösterir. 
                                  
Resim1: İçinde Güneş Işınlarının Etkisiyle Büyüleyici Bir Görünüm Sergileyen Dağılmış Saf Silisyum Kristallerinin Olduğu Bir Güneş Pili.
Yarı iletkenler içlerine değişik minerallerin katılması ile ''P Tipi''  ve ''N Tipi'' olarak ta ikiye ayrılırlar. Güneş Pillerinde yarı iletkenliğin kullanımı ise ''P'' tipi ve ''N'' tipi iki yarı iletkenin üst üste bindirilmesiyle oluşur.
''P'' ,ve ''N'' Tipi yarı iletkenlerin birinde elektron verme isteği, diğerinde ise alma isteği vardır. Siz bu iki tabakalı yüzeye ışık düşürdüğünüzde ışığın içindeki enerji yüklü fotonlar yarı iletkenlerin içindeki elektron alışverişini başlatır ve bir pompa gibi davranarak bu alışverişi sürdürür.  
Araç Gereçler,
*Saydam CD Kapağı veya uygun büyüklükte saydam, düz bir cisim.
*Bakır Tel.
*Bakır Levha 
* Tüp Silikon (İnşaat işlerinde Kullanılan Tabancalı zımbırtılar)
*Lehim Teli ve Tabancası
*Elektrikli Ocak, (Bulamazsanız Normal Ocak ta İşe Yarar.)
*Sert Fırça
*Ölçüm İçin Voltmetre
*Tuz
*Su
Yapılışı
İlk önce, cd kapağının boyutlarından biraz küçük olacak şekilde kare bir bakır levha kesin. Ardından bu levhayı ocağınızın üstüne koyun ve ısıtın. Lehvanız ısının etkisiyle oksitlenecek, sarı,kırmızı ve en sonunda kapkara bir renge bürünerek küflenmiş olacak. Levhanız tamamen karardığında ise ocağı kapatın ve levhanın soğumasını bekleyin.
 Soğuyan levhanın yanlızca bir yüzünü fırçalayın ve siyah tabakayı temizleyin. Siyah tabakanın temizlenmesiyle, kırmızı-sarı-turuncu bir tabaka ortaya çıkacaktır. Bu tabakanın içinde bizim ''Bakır Oksit'' yarı iletkenimiz var.
                                                  
Resim2: Oksitlendirilmiş Ve Fırçalanmış Bakır Plaka...
 Daha sonra bu levhanın uç köşelerinden birini tamamen temizleyerek elektrik telinizin tek ucunu güzelce bu yere  lehimleyin. Bu bizim pilimizin ilk kutubu olacak.
Şimdi, hazırladığınız bu levhanın boyutlarında ama bu sefer karesel  ''U''  şeklinde bir levha kesin.
Bu levhanında üstteki uçlarından birine lehimle tel bağlayın. İşte bu da ikinci kutbumuz.
                          
Resim3: Saydam Bir Tabaka...
 ''U'' şeklindeki levhanızın bir yüzüne silikonu hiç aralık bırakmadan sürün ve cd kapağına bu levhayı yapıştırın ama çok bastırmayın. İsterseniz cd kapağına U şeklinde silikon sürüp bu levhayı o şekilde de yapıştırabilirsiniz fark etmez.
                       
Resim4: Tabakanın Tek Yüzüne Silikonun Sürülmesi.
                           
Resim5: Sürülen Yapıştırıcının Üzerine Lehimle Tel Bağlanmış ''U'' Levha yerleştiriliyor.
 Şimdi de ''U'' levhamızın arka yüzüne bir silikon çekin ve bunun üstüne de yine fazla bastırmadan ocaktan alıp fırçaladığımız kare levhamızın fırçalanmış yüzünü yapıştırın.
                           
Resim 6,7: ''U''  Levhasının Üstüne Yapıştırıcı Sürülüp Onun Üstüne de Kare Levhanın Fırçalanmış Yüzü Olan Tarafı Yapıştırılıyor.
                           
 Şu anda yaptığımız şey bir ''cep'' oluşturmaktı. CD kapağıyla fırçalanmış levha arasında oluşan bu boşluğa tuzlu suyumuzu dolduracağımızdan silikonların arasında hiç delik kalmamasına özen gösterin. Yapıştırma işlemleri bittikten sonra çerçevenin etrafına bir kaç kez daha silikon geçerseniz işiniz sağlam olur, içeri koyacağımız sıvı dışarı taşmaz.
Düzeneğin kurumasını bekleyin...
Düzenek kuruduktan sonra sıra elektrolit sıvımızı, diğer değişle tuzlu suyumuzu hazırlamak.
Bir bardağın içinde suyun olabildiğince fazla çözeceği kadar tuz atın ve iyice karıştın. Şimdi bu karışımı bir tasa doldurup oradan da  hazırladığımız güneş pilinin açıkta kalan üst tarafından içeri boşaltın, cebin neredeyse tamamı suyla dolsun.
İŞTE PİLİMİZ HAZIR!
 İçi tuzlu su dolmuş güneş pilinizi güneş ışığına çıkardığınızda uçları arasında bir gerilim oluşacak. Tellere bir voltmetre koyarsanız bunu çok iyi görebilirsiniz...
                  
Resim 8,9: 2-3 Yıl Önce Yaptığım Bir Pilin Üst Ve Alt Görünüşü.
           
            
Resim 10:Kendi Güneş Pilimin Deneme Aşamasından Bir Görüntü.
                                    
Resim 11: Sanal Ortamda Yayınlanan Birçok Denemeden Yalnızca Birisi...
                         
Resim 12: Aynı İlkeyle Ama Farklı Ve Daha Basit Şekilde Yapılmış Bir Pil Daha... Basit Ama Gösterişsiz.
Kurşun-Sülfür İle de yapmak istediğim bir pil vardı ama özellikle kurşun tozunun sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinden dolayı bu tasarıyı rafa kaldırmak zorunda kaldım...
İlgili sözcükler: ugrasi, blogcu, uğraşı, deney, gözlem, anı, düşün, araştır, öğren, uygula, ev, yapımı, el, yapımı, evde, elde, yap, nasıl, elektrik, elektronik, jeoloji , yer bilimi, kimya, fizik, eğlence, oyun, basit, kolay, model, çalışma, prensibi, güneş pili elektrik üretimi yarı iletken elektronik bakır oksit CuO bileşikler bileşik volt hücresi güneş enerjisi yenilenebilir kaynaklar

Yeşil Ateş (Elektrolizden Renklere)

‘’ Pek az bilimsel buluş, bir rastlantı sonucu bulunmuştur’’. Uzun zaman önce okuduğum bir kitaptan aklımda kalmış olan bir tümce bu.
Mikrodalga fırınlar; cepte eriyen çikolatadan, yerçekimi olgun bir elmadan, radyasyon ışımaları bir filmde kalan koca bir lekeden, ‘’Kral Suyu’’ denilen çok tehlikeli bir asit ise İslam bilginlerinin ve simyacılarının altın üretme çalışmaları sırasında bulunmuş ve bu buluşlar bilim tarihine böylece geçmişler.
Bu yazımdaki ‘’Yeşil Ateş’’ üretimi de, bilimsel olup olmadığı önemli olmasa da pigment üretme çalışmalarım içinde rastlantı sonucu bulduğum ve ürettiğim, asıl amacımdan daha ilgi çekici olan bir uğraştı. Evde ressamın bol oluşundan doğan boya gereksinimini karşılama düşleri ile yaptığım elektroliz kökenli pigment çalışmalarını daha sonraki yazılarımdan birinde anlatacağım.

Yeşil Ateş dediğim şey aslında çoğumuzun bir şekilde gördüğü, renkli alev çıkaran çakmakları anımsatıyor ilk anda. Bu çakmaklar, çeşitli kimyasalları yakarak renkleri üretiyorlar ama benim yeşil alevim, normal ateşe tutulduğu zaman yeşil ışıklar saçan bir levhadan oluşuyor. İşin ilginç yönü ise bu levhanın ısı nedeni ile kolay kolay bozunup özelliğini yitirmemesi ve sağlam bir yapısı olması.
Levhanın üst kısmını kaplayan mineral yüksek olasılıkla Bakır(II) Klorat Bileşiği. Yüksek olasılıkla diyorum çünkü her ne kadar üretimde kullanılan kimyasal maddelerin içeriğini bilsem de, özellikle elektroliz sırasında oluşan yapıların içine sulu bileşikler gibi değişik maddeler katılabiliyor. Ya da siz bir ürün elde etmek istediğiniz zaman elektroliz sıvısına kattığınız maddelerin oranı elektrolizin gidişini kökten etkileyebiliyor. En basitinden bir plakadan ilk anda oksijen çıkışı gözlenirken, kattığınız fazladan tuz plakanın birden Klor üretmesine neden olabiliyor.
Yükseltgenme-İndirgenme (Redoks) denklemleri ile aslında bu kısıma bir açıklık getirebilirdim ama bu benim için çokta önemli değil.

Resim1: Bakır(II) Klorid... Bu Resime Ulaştıktan Sonra Kendi ürettiğim Bileşiği Daha İyi Tanıdım.

Elektroliz Üzerine Kısa Bilgiler...
Bu uğraşı ‘’elektroliz’’ olayı üzerine kurulduğundan bilmeyenler için ya da en azından konunun akıcılığı açısından biraz bilgi vermek gerekli.
Elektroliz en kaba tanımı ile elektriği ileten bir sıvıya elektrik akımı verilmesi sonucu oluşan kimyasal ve elektriksel değişimler bütünüdür. Elektroliz ile suyu bileşenlerine ayırabilir, bir anahtarınızın üzerini başka bir metalle kaplayabilir, ya da üretmek istediniz bir bileşiği gerekli maddeleri kullanarak üretebilirsiniz. Ayrıca elektroliz, kimyayı seven bir uğraşıcı için en kolay ve eğlenceli uğraşılardan birisidir. Eskiden saatlerce bir kabın başında durup bulabildiğim işe yarar her cismi elektroliz olayına katmamın beni bu uğraşılarda ileri bir noktaya götürdüğü kesin:)                                        
  ELEKTROLİZ ÜZERİNE AYRINTILI BİLGİ (TIKLA)
Resim2: Tipik Bir Elektrolizin Görsel Sunumu. Anot (+), Katot(-) Ucu Simgeler.

Resim3: Suyun Elektrolizi Okullarda Yeniden Yeniden Öğretildiğinden Bu Şekil Çoğu Kişinin Aklında Yer Etmiştir Sanırım. İlk Okulda Elektrik Üzerine Bilgim Olmadığından Suyun İçine Ocağın Yüksek Gerilimli Elektriğini Verip Elektroliz Yapmaya Çalıştığımı Hatırladıkça O Halime Acıyorum Şimdi. Elektroliz Yalnızca Doğru Akım Kullanılarak Sağlıklı Bir Şekilde Yapılabilir Ve Önemli Olan Şey Gerilimden Çok Akım Şiddetidir. Ayrıca Su Ne Kadar Safsa O Kadar Kötü İletkendir.
UĞRAŞININ YAPIMI
ARAÇLAR ve GEREÇLER.
*Elektroliz Kabı ( Plastik, cam gibi fazla büyük olmayan yalıtkan bir kap olabilir ama pet bardaklar en iyisidir.)
*Bakır Levha (Levha en iyisidir ama bulamazsanız bakır teller işinizi görebilir sanıyorum).
*Elektrik Teli
*Güç Kaynağı (3-9-12 Volt luk DC adaptör olabilir. Ben pil kullanmadım, sıvı aşırı iletken olduğundan kısa devre oluşabilir. Kısa Devre Yapan Bir Pilden Korkun!)
*Saf Tuz –NaCl- (Kaya Tuzu kullanmanızı öneriyorum, sofra tuzunun içinde iyot gibi ek maddeler var ama iş görebilir yinede. Balık çarşılarında kolaylıkla bulabilirsiniz, çok ucuzdur.)
*Su
*Karıştırıcı Çubuk
*Kerpeten maşa benzeri bir araç.
*Bant

 VE BAŞLIYORUZ…

 Öncelikle pet bardağınızın içini yarısına kadar su ile doldurun ve içine olabildiğince tuz atarak tüm tuzları suda çözün.

Daha sonra pet bardak boyunda kestiğiniz bakır levhaların (genişliği size kalmış) üst uçlarını elektrik tellerinin birer uçlarına bağlayın. Bağlama işlemini lehim yolu ile yaparsanız işiniz daha sağlam olur. Unutmayın ki bir işi ne kadar sağlam yaparsanız o kadar az sorun ile uğraşırsınız.

Şimdi bu levhaları suyun içine yarısına kadar daldırın ve bant ve benzeri bir gereçler plastik bardağa tutturun. Levhalar birbirine değmesin.

Her biri bir levhaya bağlı olan iki teli, Güç kaynağınızın + ve – uçlarına bağlayarak elektrolize başlayın.

Resim2: Yeşil Ateşe Giden Yol. Şekilde 2. Levhanın Altındaki Parçalar Kendi Kopan Parçaları. İki Levha da Bakırdan Ve Her İyon Kutupça Zıttı Olan Yöne Gidiyor. 2. Levhanın Üzerinde Ne Yazık Ki Saf Na (Sodyum) Birikmiyor. Sodyum, (-) Kutuba Gidemeden Yolunun üstündeki Hidrojen Ve Oksijenlerle Birleşip NaOH (Sodyum Hidroksit) Adlı Bileşiği Oluşturuyor. NaOH Kaygan, Kaşındırıcı Ve Zararlı bir maddedir. Saf Olduğu Ve Suyla Birleştiği Anda ısıyı 15 dakika Boyunca 50C de tutabilir.

 Elektroliz Sırasında Neler Olacak?

Elektroliz sürerken görebileceğiniz şeyler;

Levhalardan gaz kabarcığı çıkışları,

(-) Uca bağlı levhanın kararması, incelmesi, yer yer kopması,

(+) Uca bağlı levhanın suyun içinde kalan kısmının sararması ve kalınlaşması,
Ve en ilginci de uzun süre beklerseniz sıvının önce sararması, ardından bir portakal suyundan eksiği kalmayacak şekilde tupturuncu olmasıdır. Öyle ki, çevrenizdekiler bunu içmek bile isteyebilir bilmeden.
 DİKKAT! Bu çalışma sırasında kullandığınız hiçbir şeyi yutmamaya dikkat edin, Bakırın ve ağır metallerin bileşikleri zehirleyicidir!

Size önerim, su çok fazla sararmadan sürekli olarak (+) ucu gözlemlemeniz. Eğer bu ucun suyun içinde kalan kısmında sarımsı bir tabaka oluşmuş ve yeterince yayılıp kalınlaşmışsa elektriği kesip levhayı sudan çıkarın ama bu ıslak tabakaya zarar vermemeye özen gösterin. Diğer levha işe yaramayacak.

Şimdi bir kerpeten yardımı ile levhanın kuru ve temiz kısmından tutun ve daha önceden çok kısık bir ateşte yakmış olduğunuz gaz ocağı alevinin içine tutun.

Levhanız kurumaya başladıktan sonra Parlak Ve Yeşil Alevler Çıkararak Yanacaktır!
İşte artık Yeşil Alev elde etme yöntemini başardınız.

Resim3: Eski Resim Arşivimden Çıkarttığım Resimlerin İlki. Resimde Granitin Üstünde Yarısı CuCl Kaplanmış Levha Açıkça Gözüküyor. Gazlı Çakmağım İse Az Sonra Oluşacak Olan Görsel Güzelliği Tetiklemek İçin Hazır Ol da Bekliyor.
Resim4: İşte Yeşil Alev. O Kadar parlak Ki Merkezi Beyaza Dönmüş.


 Gaz ocağını söndürüp tekrar yaktığınızda bile levha özelliklerini yitirmeden mavi alevleri yeşile döndürmeyi sürdürecektir. Bu levhayı bir çok kez kullanabilirsiniz ama aşırı ısıdan, kaplamayı sökmekten ve başka kimyasallarla etkileşmesinden korumanız gerekir. Korkmayın, bu tabaka kolay kolay çıkmaz ve bulaşmaz. Yaşasın Bakır Klorat!

Resim6: Karanlık Ocakta Yıldız Gibi Ipıl Ipıl Parlayan Bir Yeşil ışık Huzmesi...

Resim7: Ufak Bir Tasarım... Bir Alev Ocağının Üstüne Bakır Klorat Kaplı Bakır Bir Mazgal Yerleştirilir Ve Alttan Yükselen Mavi Alev Mazgallardan Geçerken Yeşile Dönüp Yukarı Yeşil Alev Olarak Çıkar. Çakmağın İçine Konulan Bir telde Bu Görevi görebilir.((Turuncu Kısım Mazgalın Üstten Görünüşü).